Vlees eten 2.0

Door: Rutger Top & Rob van Kruijsdijk

De vleesetende mensch

Vlees grillen boven houtskool, het is één van onze favoriete bezigheden in de zomer. Zodra de zon weer gaat schijnen ruik je overal de rokerige geur van op houtskool gegrilde lapjes vlees en licht verkoolde kippenpoten. De geur die de melancholie in je aanwakkert. Ineens ben je weer op vakantie en help je je vader de barbecue aanmaken nadat je de hele dag met je vriendjes rond-de-tafel hebt gespeeld. Of je denkt aan die eerste vakantie met vrienden en vriendinnen, een zweterige barbecue op het strand met wijn en bier erbij, en iedereen is mooi en jong en bruin…

Die geur dus, dat is genieten. En niet alleen is gegrild vlees iets wat mensen enorm veel genot brengt, er wordt zelfs gedacht dat de mens pas heeft kunnen evolueren tot Homo Sapiens, de denkende mens, toen hij leerde grillen boven een vuurtje. Het is dan ook niet vreemd dat vlees voor de meeste mensen de hoeksteen van hun eetgewoonten is.

Omdat vlees eten zo’n groot deel van onze cultuur is, is onze vegetarische medemens jarenlang als een soort gekke Henkie gezien; linkse hobbyisten die je barbecue komen verpesten met hun courgettes en portobello’s. In de film Jumanji wordt het beeld van vegetariërs in 1995 vol verve gevisualiseerd: een behaarde en bebaarde Robin Williams rent gillend over straat, gekleed in een lendenlapje en bananenbladeren. Schreeuwend vraagt hij aan een agent welk jaar het is. Als de politieagent vraagt of hij zich altijd zo kleedt legt een klein meisje uit: “hij is vegetariër…”, de meest logische verklaring voor zijn gedrag.

Tsja, die malle vegetariërs begrepen niet wat wij wel wisten. Vlees heb je nodig om groot en sterk te worden. Er zitten namelijk allerlei goede eiwitten in, ijzer en vitaminen, en als je die niet binnenkrijgt krijg je bloedarmoede en vooral een zwak karakter… Toch? De laatste jaren verandert ons wereldbeeld echter nogal; het is 23 jaar na Jumanji en ’s werelds grootste powercouple Beyoncé en Jay-Z, powertennisser Venus Williams, Formule 1 kampioen Lewis Hamilton en de man die in 1995 leider van het vrije Westen was zijn allemaal #Vegan geworden. Watskeburt?!

Vlees, het nieuwe roken

De laatste jaren komt vlees eten steeds meer in een verdomhoek. In de jaren ’90 waren mensen vooral vegetariër vanwege het dierenleed, maar tegenwoordig zijn ook het milieu en je gezondheid belangrijke redenen om geen vlees te eten. Dat vegetariërs en veganisten over het algemeen langer leven dan vleeseters is al langer bekend, maar dit wordt vooral geweten aan de gezonde leefstijl van deze mensen; ze roken minder, sporten meer, eten meer groenten en fruit en zijn minder dik.

Maar toen was er vorig jaar ineens de Godwin van de gezondheidsdiscussies; “vlees eten is het nieuwe roken!”. Het lijkt een ijzeren wet dat als er iets nieuws ontdekt wordt dat niet erg gezond lijkt te zijn, dit wordt bestempeld als “het nieuwe roken”. Stress, suiker en veel zitten zijn allemaal al beschuldigd, en nu wordt er ook roet in ons lievelingseten gegooid.

Angst is een sterke marketingtool, en dit soort claims zijn voor veel media een garantie voor clicks. Films als ‘What the Health’ en ‘Forks Over Knives’ bestempelen vlees als de massamoordenaar van de schijf van vijf en vegan worden als de enige manier om kanker, beroertes en hartaanvallen te voorkomen. Maar wat is er waar van deze claims?

Truth in numbers

De belangrijkste bron voor al deze berichten was een rapport van het IACR met de volgende boodschap: er is bewijs dat mensen die veel bewerkt vlees eten meer kans op darmkanker hebben.  Omdat er bewijs is voor deze link kwam bewerkt vlees op één lijst te staan met sigaretten, asbest en zelfs plutonium. Tegelijkertijd kwam rood vlees op een lijst te staan van middelen waarvan er vermoed wordt dat ze tot kanker kunnen leiden. Conclusie: no mo’ chorizo!

Wat betekenen deze lijsten eigenlijk en is een stukje bewerkt vlees eten echt te vergelijken met sigaretten roken, asbest snuiven of kernbommen koppen? Wees gerust, het valt mee! De lijsten van het IACR zeggen iets over hoe sterk het bewijs voor een claim is en niet over hoeveel mensen ergens ziek van worden.

Van roken en bewerkt vlees eten is beide bewezen dat het kanker kan veroorzaken en daarom staan ze samen op één lijst. Een belangrijk verschil zit ‘m in hoe groot die invloed is. Van bewerkt vlees, de meest ongezonde variant, is namelijk bewezen dat van mensen die er veel van eten ongeveer 7% darmkanker zal krijgen, terwijl dat bij de mensen die er het minste van eten 6% is.

Veel bewerkt vlees eten is dus niet gezond, maar de risico’s die roken met zich meebrengt zijn veel groter. Over roken zijn genoeg schokkende cijfers te noemen maar laten we het hierbij houden: 1 op 4 rokers zal niet oud genoeg worden om van z’n pensioen te genieten. Vlees eten vergelijken met roken is dus een beetje alsof je een bankoverval vergelijkt met het jatten van een rolletje Mentos omdat je van allebei videobeelden hebt.

The China Study

De fanatieke vleesvermijder zal hierop zeggen:“maar The China Study dan?!” Dit boek wordt ook wel gezien als de bijbel voor plant-based profeten. De auteur, T. Colin Campbell, stond aan het hoofd van een groot onderzoek naar verschillen in voeding en doodsoorzaken in China in de jaren 70 en 80, wat vele waardevolle wetenschappelijke artikelen heeft opgeleverd.

In The China Study concludeert Campbell op basis van zijn bevindingen dat de enige weg naar een lang en gezond leven de veganistische is. Maar de kritische lezer zal opvallen dat het boek eigenlijk een hele slechte weergave van het onderzoek is en dat het vooral bestaat uit niet-wetenschappelijk onderbouwde claims over hoe slecht dierlijk eiwit en vet wel niet voor je zouden zijn.

Als je kijkt naar de enorme berg aan wetenschappelijk onderzoek in de afgelopen 50 jaar naar de effecten van dierlijke voeding op gezondheid valt op dat de resultaten elkaar vaak tegenspreken en dat, als er al een effect zou zijn, het heel klein is. Het is dan ook op zijn minst verwonderlijk dat Campbell (als onpartijdige veganist) als enige claimt dat er een enorm en overduidelijk effect in het voordeel van team groen is. Duidelijk gevalletje van “when something sounds too good to be true [red. for vegans], it probably is”.

Afbeeldingsresultaat voor what the health

OK, meer vlees dus?

Hoewel vlees eten dus niet zo ongezond is als soms geclaimd wordt, is daarmee absoluut niet gezegd dat je beter af bent als je het veel eet. Wanneer je regelmatig vlees eet en dit een paar keer per week vervangt door bonen, linzen, noten of andere vleesvervangers zul je waarschijnlijk een stuk gezonder eten doordat je meer vezels binnen krijgt, minder verzadigde vetten en minder calorieën, terwijl je toch je eiwitjes eet. En laten we eerlijk zijn; er is geen enkele goede reden om droge kiloknaller kipfilet of half-om-half gehakt door je eten te gooien behalve dan dat je het altijd zo hebt gedaan.

Daarbij zijn er genoeg andere redenen om geen of minder vlees te willen eten. Het is inmiddels duidelijk dat onze vee-industrie op dit moment meer broeikasgassen produceert dan alle auto’s, treinen, boten en vliegtuigen bij elkaar. Én dat er simpelweg niet genoeg land bestaat om voldoende vlees, zuivel en eieren te produceren wanneer de mensen in China en Afrika besluiten om net zoveel te gaan verstouwen als wij (tenzij Elon Musk binnen afzienbare tijd Mars weet te koloniseren). Bovendien zou het voor de boeren én het dierenwelzijn beter zijn als we met zijn allen iets meer om kwaliteit dan om kwantiteit zouden geven, zodat de druk om zo veel mogelijk goedkoop vlees te produceren minder wordt.

Vlees, om van te genieten

Niet iedereen is het erover eens of we nou helemaal met vlees zouden moeten stoppen of dat een bescheiden rol voor veeteelt een duurzamer systeem oplevert. Wat wel duidelijk is, is dat het goed is voor je gezondheid om niet veel vlees te eten, voor de wereld waarin we wonen is het beter om niet veel vlees te eten en voor de dieren is het ’t beste om helemaal geen vlees te eten.

We kunnen allebei enorm genieten van een sappige hamburger of een mals spareribje dat zo van het bot glijdt, én we eten allebei meestal vegetarisch. Het bijzondere is dat we zelf daardoor juist vaker genieten van een goed stuk vlees.  Als je ergens van geniet moet je het namelijk niet elke dag doen.

Luister dagelijks naar een mooi muziekstuk en de lol is er gauw vanaf. Dat knapperige Franse croissantje dat je op vakantie eet, in de ochtendzon, met je koffie en krantje erbij… Dat is zo lekker omdat je het alleen dan doet. Tijdens je vakantie.

Eet 365 dagen per jaar datzelfde croissantje en het wordt snel gewoon. Vlees is dat mooie muziekstuk, dat knapperige croissantje of een goed glas wijn. Geniet ervan, eet het minder.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s